گائِکی دے سدّا-پتّراں `چ اِکّ دم تیذی آ جاݨ کارن ہُݨ سانُۄں کئی وار اُسے پِںڈّ وِچّ ہی رات کٹّݨی پَیںدی جِتھّے اسِیں گائِکی کرنی ہُںدّی۔ پِںڈّ والِیاں ولّۄں ساڈا اُتارا٬ کِسے پرِوار دے چَۄبارے جاں بَیٹھک `چ٬ پہِلاں ہی اِںتذامت ہُںدّا سی۔ اُنہاں دِناں `چ٬ کُرسِییاں میذ اَیویں وِرلے-وِرلے گھراں `چ ہی نذر پِیا کردے سن۔ مہِماناں دے٬ گھر `چ اںدّر داخل ہُںدِّیاں ہی٬ دلان جاں بَیٹھک وِچّ٬ کںدھّاں دے مۄڈھے لائے مںجّے٬ کچّے فرش `تے پَیراں-بھار ہۄ جائِیا کردے سن۔ مںجِّیاں دے ڈہِݨ سار٬ گھر `چ ہی بُݨِییاں درِییاں٬ پیٹِییاں `چۄں باہر نِکّلھ کے کھِڑن لگدِییاں۔ گرمِییاں دے دِنِیں٬ ہتھّ نالھ گھُمّݨ والِییاں پکھِّییاں سِرہاݨِیاں دے لاگے ٹِکائیِیاں ہُںدِّییاں۔ بَیٹھکاں-چَۄبارِیاں دِییاں کںدھّاں اُتّے سِکھّ گُرُۄیاں جاں اُس وکت دے نامور فِلمی سِتارِیاں دِییاں تسوِیراں والے کَیلںڈّر اُگھڑ-دُگھڑِییاں میکھاں نالھ لٹکے ہُںدّے۔ کِسے کِسے گھر `چ٬ اںگِّیٹھی اُتّے ٹِکائے مِٹّی دے تۄتے٬ چِڑِییاں٬ جاں کبُۄتر٬ پروار دی مسُۄمِیئت دی گواہی بھردے۔ وِرلے-وِرلے بَیٹھک-چُبارے `چ٬ نشیڑی واںگ جھۄلے کھاںدا اِکّ ادھّا سٹُۄل ہُںدّا جِس اُپّر لالٹݨ, جاں کۄئی بالکا جِہا مِٹّی جاں سرہۄں دے تیل والا لَیمپ بِٹھائِیا ہُںدّا۔ سرہۄں دے تیل والھے دِیوِیاں/لَیمپاں `چۄں سٹُۄل اُپّر سِمّی/ڈُلہی تھںدھِّیائی اُتّے جمّی دھُۄڑ دی مۄٹی تہِ کالھۄں پھڑ رہی ہُںدّی۔

باپُۄ پارس نُۄں آپݨے تجربے تۄں اِس ہکِیکت دا پُۄرا اِلم سی کِہ پِںڈّاں دے گھراں `چ بہُتی وار تھُڑاں دا ادِسدا پہِرا ہُںدّا سی۔ اِکّ دِن باپُۄ نیں سانُۄں آپݨے ساہمݨے بِٹھائِیا تے کہِݨ لگّا: -جدۄں کِسے دے گھر تُہاڈا اُتارا ہۄوے٬ تاں گھر والھِیاں تۄں کِسے اُچیچ دی ناں تاں آس رکھّݨی اےَ تے ناں ہی مںگّ ہی کرنی ہَے … اگر درِییاں٬ سِرہاݨے جاں چادراں تُہاڈے تِیک نہِیں آئیِیاں تاں مںگّݨِییاں نہِیں … رۄٹی دالھ جِہڑی اِکّ وار آ گئی اُسے `تے ہی سبر کرنَے؛ جے گھر والے آکھݨ بئی ہۄر پھُلکا لَے لۄ جاں ہۄر دالھ لَے لۄ٬ تد ہی اُنہاں دی پیشکش نُۄں پروان کرنَے٬ نہِیں تاں چُپّ رہِݨَے؛ کی پتَے دالھ گھر `چ اۄنی کُ ای ہۄوے جِنّی اگلِیاں تُہانُۄں پرۄس دِتّی … گںڈھّا اچار بِلکُل نہِیں مںگّݨا … کی پتَے گھر `چ اِنہاں دۄہاں چِیذاں دا وجُۄد ای ناں ہۄوے! سادگی `چ رہِݨَے … پھُکرِیاں والے کپّڑے نہِیں پَۄݨے … ہںکّار تۄں بچݨَے … ستِکار کھٹّݨ لئی ہلِیمی تے نِمرتا ورگا ہتھِیار دُنِییاں `چ ہالے تِیک پَیدا نہِیں ہۄئِیا … پَیسا ذِںدّغی دِییاں کھڑاواں واںگر ہُںدّا ہَے٬ پر ناں تاں کںجُّۄسی کرنی اےَ تے ناں ای فذُۄلخرچی! ساف-سُتھرا پہِنۄ٬ ساف-سُتھرا کھائۄ-پِیئۄ … مِہنتی بِرتی والھے لۄڑوںدّ دی مدّد کرنی اےَ٬ نکھٹُّۄ نُۄں کنّ دی مَیلھ وی نہِیں دیݨِیں! مدّد کیول پَیسے دی ای نہِیں ہُںدّی٬ بہُتی وار پیتلی جِہی ہلّاشیری وی ڈِگّے پئے بںدّے نُۄں گاڈر بݨا دیںدی اےَ!

45-46 سال پہِلاں٬ باپُۄ ولّۄں دِتِّییاں اِہ ہدائِتاں ہالے وی میری سِمرتی `چ ٹِمکدِییاں نیں۔ کھاݨ-پہِنݨ دی سادگی٬ لۄڑوںدّاں دی سہائِتا تے اجنبِییاں نُۄں وی مِٹھّت نالھ پیش آئُݨ ورگے گُݨ مَیں باپُۄ پارس دی جِیونجاچ `چۄں ہی نِتارے نیں۔

آپݨے سمکال دے اِکّ ترکشِیل پںجّابی ماسک پتّر٬ پْرِیت لڑی٬ دا نِتّنیمی پاٹھک ہۄݨ کارن٬ باپُۄ پارس ٹُۄݨے-ٹامݨاں٬ رُۄہاں٬ بھُۄتاں٬ دَیوی شکتِییاں اتے نرک-سُرگ ورگے کلپِت وِشواشاں تۄں پُۄری ترہاں مُکت ہۄ چُکّا سی۔ جدۄں مَیں ہالے چھیوِیں-ستّوِیں دِییاں کِتاباں وِچّ رُلھِیا ہۄئِیا ساں٬ تاں اُہ سانُۄں اکسر آکھدا: -کِسے چُرستے `چ اگر کِسے ٹُۄݨے-ٹامݨی نیں کُکّڑ جاں بکّرا چھڈِّیا ہۄوے تاں بیجھِجک ہۄ کے چُکّ لِیائُݨَے۔ ٹُۄݨے `چۄں چھُہارے٬ کھۄپا٬ پتاسے آدِک چُکّ کے کدے نہِیں کھاݨے کِئُںکِہ اُنہاں `چ کِسے کِسم دی خترناک مِلاوٹ ہۄ سکدی ہَے٬ پر اگر ٹُۄݨے `چ پَیسے پئے ہۄݨ تاں چُکّݨ تۄں ڈرنا نہِیں۔ پَیسِیاں `تے بھُکِّیا سںدھُّۄر نلھکے ہیٹھ کر کے دھۄوۄ٬ تے مُکںدّ لال دی ہٹّی تۄں رِئۄُڑِییاں لَے کے چھکۄ!

ساڈے دِماغاں وِچّۄں بھُۄتاں-پْریتاں دا بھرم کافُۄر کرن لئی باپُۄ نیں٬ ساڈے گھر دے بِلکُل ساہمݨے پَیںدے چُرستے `چۄں کھمّݨِییاں نالھ نُۄڑے انیکاں کُکّڑ٬ ڈِگّے پئے بٹُۄئے واںگ اُٹھائے٬ گھر لِیا کے جھٹکائے تے سانُۄں کھُیائے۔ اُہ آکھدا: مُںڈِّئۄ٬ بھُۄتاں سِرف اُنہاں مانسِک رۄگِییاں نُۄں دِسدِیئَں جِہڑے بھُۄتاں تۄں ڈردے اےَ کِئُںکِہ بھُۄتاں اسل `چ منُکھّ دے من دی اُپج ہُںدِّیئَں۔ اُہ کہِںدّا: مَیں ادھّی-ادھّی راتِیں سائیِکل اُتّے ہذاراں کۄہاں دے سفر اِکلِّیاں ہی تَیء کِیتے اےَ؛ اِنہاں سفراں دَۄران پتا نہِیں کِنّی واری سُنّے پُلھاں٬ کبراں٬ تے اُجاڑاں `چۄں گُذرِیا آں۔ پتا نہِیں کِنّی واری مَیں آپݨے چِہرے تے ہتھّاں دی ٹھاری٬ بلھدے سِوے سیک-سیک کے ہٹائی اےَ؛ مَینُۄں تاں اجّ تِیک کِسے بھُۄت٬ چُڑیل جاں پْریت نیں گھیرِیا نہِیں۔

پر اِس سبھ کُجھّ دے باوجُۄد ساڈے نِیاݨے مناں دِییاں ڈُۄںگھِییاں تہِیاں `چۄں بھُۄتاں-پْریتاں دا خَۄف ہالے کافُۄر نہِیں سی ہۄئِیا۔ اسِیں ساڈے پِںڈّ دِییاں مساݨاں کۄلھ دی گُذردے تاں کمبّݨ لگّ جاںدے۔ اِئۄں جاپݨا جِویں کُجھّ واپرِیا کِہ واپرِیا! ساڈے پِںڈّ٬ کئی سَۄ سال پہِلاں ہۄئے کِسے بابا پُۄرن داس نام دے سںتّ دی مٹی ہُںدّی سی جِس دے لاگِئۄں گُذردِیاں ساڈے ہتھّ ملّۄ-ملّی جۄڑے جاںدے تے متھّے جھُک جاںدے۔ ساڈے جنم تۄں بہُت پہِلاں ساڈے ہی پِںڈّ دی اِکّ اَۄرت نیں ساڈے کھیت `چ نِکّی اِٹّ نالھ بݨے سَۄ کُ سال پُراݨے کھُۄہ `چ٬ بچِّیاں سمیت چھالھ مار کے خُدکُشی کر لئی سی۔ پِںڈّ `چ اِہ آم وِشواش سی کِہ خُدکُشی کرن والی اَۄرت ادھّی رات نُۄں اِس کھُۄہ دے اُدالھے آپݨے بچِّیاں سمیت گھُمّدی ہَے۔ مَیں تے مَیتھۄں چھۄٹا بھرا رچھپال٬ اِس کھُۄہ `تے ساڈے باپُۄ ولّۄں نوِیں-نوِیں اُسرائی بَیٹھک وِچّ راتاں نُۄں آپݨے اِکّ-دۄ دۄستاں سمیت پڑھدے تے اُتھّے ہی اِکّ-دُۄجے دے گۄڈِیاں نالھ گۄڈے جۄڑ کے سَۄںدے۔ گپّ-شپّ لائُںدِیاں٬ ساڈے `چۄں کۄئی جݨا جد کدے اچانک ہی٬ اِس کھُۄہ `چ ہۄئیِیاں خُدکُشِییاں دی گلّ یاد کرا بہِںدّا تاں اُہ خُدکُشت٬ سُپنِیاں `چ٬ سانُۄں اکسر ہی ٹکّردے٬ تے اسِیں ڈر نال برڑاء-برڑاء کے اُٹھدے۔ بَیٹھک تۄں پںجّ-ستّ ایکڑ دی واٹ `تے وِچھے چھپّڑ دے پارلے پاسے جدۄں کدے چِخا بلدی ہُںدّی٬ اسِیں اُس پاسے چِہرا گھُمّائُݨ تۄں تْربھکدے۔

اِکّ وار ساڈے پِںڈّ تۄں دس کُ مِیل دے فاسلے `تے وسے کسبے٬ بدھّݨی کلاں٬ `چ کِسے پروار وِچّ لڑکے دے جنم دی خُشی `چ٬ اِکّ دھرمشالا وِچّ٬ شام دے وکت ساڈی گائِکی دا پْرۄگرام ہۄݨا سی۔ بدھّݨی ساڈے پِںڈّۄں بہُتی دُۄر ناں ہۄݨ کارن٬ اسِیں بائد دُپہِر دۄ-ڈھائی وجے گھرۄں چالے پائے۔ ساڈے بدھّݨی اپّڑدِیاں نُۄں٬ ساڈی گائِکی نُۄں سُݨن لئی٬ اِکّ واگلھیدار دھرمشالا `چ٬ سَیںکڑے سْرۄتے ساڈی اُڈِیک `چ کھلۄتے سن۔ چَۄلھاں دا بھںڈّارا ورتائے جاݨ تۄں بائد٬ کڑاہے ماںجے جا چُکّے سن تے وِہڑے `چ پرلے پاسے کھۄدِییاں آرذی چُراں مُںدِّییاں جا چُکِّییاں سن۔ کُجھّ کُ اوارا کُتّے٬ اَیدھر-اۄدھر کھِںڈّے چَۄلھاں دے بھۄر-چۄر اُپّر جِیبھاں ماردے پھِردے سن۔ دھرمشالا دی چھتّ `تے مںجِّیاں دے سِر جۄڑ کے بنّہے بالٹی-نُما سپِیکراں `چۄں٬ ڈھڈّ-سرںگّی دے رَیکڈ (توے) ہوا دِییاں لِیراں کری جا رہے سن۔ سائیِکل نُۄں دھرمشالا دے باہرلے پاسے ہی سٹَیںڈ اُپّر کر کے٬ بلوںتّ نیں پِچھلے کَیرِیئر دے ہیٹھاں لُکے ہۄئے جِںدّرے دی شافٹ گھُمّائی۔ کلِکّ دی آواذ ہُںدِّیاں ہی چابی ڈھِلھک کے باہر نُۄں ہۄ گئی۔ سانُۄں دیکھدِیاں ہی تِیبرتا نالھ ساڈی اُڈِیک کر رِہا٬ نوجنمے لڑکے دا پرِوار اِکّ دم ہرکت `چ آ گِیا۔ چارے پاسے ’آگے وئی٬ آگے وئی‘ ہۄݨ لگّی۔ دھرمشالا دے اِکّ نِکّے جِہے کمرے `چ٬ جِتھّے سںگّتری رںگّ دی شراب دِییاں بۄتلاں دِییاں چیݨاں دۄ مںجِّیاں ہیٹھ اتے ٹاݨ اُپّر لائیِیاں ہۄئیِیاں سن٬ چاہ پِلائُݨ تۄں بائد سانُۄں سٹیج ولّ لِجائِیا گِیا۔ بلوںتّ نیں تُۄمبی نُۄں گِلاف تۄں مُکت کِیتا تے مائیِکرۄفۄن دے لاگے لِجا کے ’تُݨ-تُݨ, تُݨ-تُݨ’ کرائی۔ مَیں تے رچھپال نیں کپّڑے دے جھۄلھے `چۄں ڈھڈّاں باہر کڈھِّییاں٬ اتے اُنہاں نُۄں مائیِکرۄفۄن ولّ ودھاء کے اُںگلاں نُۄں ہرکت `چ لِیاںدا: ’ڈُگّ-ڈُگّ٬ ڈُگّ؛ ڈھُمّ-ڈھُمّ ڈھُمّ؛ ڈُگّ-ڈُگّ٬ ڈھُمّ-ڈھُمّ‘ دِییاں اواذاں ہالے دس کُ سَیکںڈّ ہی نِکّلھِییاں ہۄݨگِییاں کِہ ساڈے ساہمݨے ’کِیاں-کِیاں‘ کردی بھِیڑ شاںت ہۄ کے دھرمشالا دے کچّے فرش `تے بِراجمان ہۄݨ لگّی۔ ہر اکھّ ہُݨ ساڈے `تے کیںدرت سی۔ دھرمشالا دے وِہڑے `چ اَین وِچالے کھلۄتا پِپّلھ دا رُںڈّ-مرُںڈّ برۄٹا پُۄری ترہاں خامۄش سی۔ تُۄمبی سُر `چ سی٬ تے ڈھڈّاں وی وچھیرِییاں واںگ ہِݨکݨ لئی تتپر سن۔ تُۄمبی `چۄں مںگّلھاچرن دی ترذ تُݨکݨ لگّی۔ ڈھڈّاں٬ تُۄمبی دی تُݨ-تُݨ نالھ تال مِلائُݨ لگِّییاں۔ باپُۄ نیں ساڈے لئی مںگّلھاچرن وی الہِدا جِہی کِسم دا لِکھِیا سی۔ پَۄݨے کُ مِںٹّ دی ’تُݨ-تُݨ’ تۄں بائد٬ مَیں اُچّی اواذ `چ اِکّ لمّی ہیک کتّݨ لگّا۔ ہیک ختم ہُںدِّیاں ہی رچھپال تے بلوںتّ دی جۄڑی اِکّ-سُر ہۄ گائُݨ لگّی: -تیری رذا وِچّ داتِیا٬ سُکھی وسے سربتّ! تیری رذا وِچّ داتِیا٬ سُکھی وسے سربتّ!

فِر میرے گلھے `چۄں چھںدّ دِییاں پہِلِییاں ستراں اُدھڑݨ لگِّییاں: ہۄوے کُلّ سںسّار `تے٬ دُشمݨ دا وی بھلا؛ ٹلھے گواںڈھی تۄں سدا٬ کۄہاں دُۄر بلاء!

رچھپال-بلوںتّ دی جۄڑی نیں اگلِییاں ستراں چُکّ لئیِیاں: رکھِّیں مردِیاں تِیک تُۄں٬ سبھ دی اُجّلی پتّ؛ تیری رذا وِچّ داتِیا٬ سُکھّی وسے سربتّ!

کوِیشری دے چار-پںجّ بںدّاں `چ لپیٹے مںگّلھاچرن دے خاتمے `تے بلوںتّ نیں دہُۄد بادشاہ دے کِسّے دے چھِلکے اُتارنے شُرُۄ کر دِتّے: آپݨے شاہی پِچھۄکڑ تۄں اݨجاݨ, لۄکاں دے ڈںگّر چاردا دہُۄد٬ تیلِییاں دے مُںڈّے نُۄں کُٹّ بَیٹھا؛ اگّ-ببُۄلھا ہۄئی تیلݨ دہُۄد دے در `تے آ کے اوا-توا بۄلݨ لگّی: میرا مُںڈّا کہاتۄں کُٹِّیا دہُۄدا وے؟ تیرا کی وِگاڑدا سی مردُۄدا وے٬ ساڈے ذِمّے کاہتۄں پائی کںگّ آپدی٬ وڈّا سُۄرما وِیاہ لا مںگّ آپدی! اگلے چھںدّ `چ٬ تیلݨ ولّۄں کھۄلہے بھیت کارن چکِرت کِیتا دہُۄد آپݨی ماں ہںسّاں دے اُدالھے ہۄ گِیا: ہںسّاں ماتا میرِیئے٬ کِئۄں رکھِّیا اۄہلا؟ کَیسے ساڈی مار گِیا کِسمت نُۄں جھۄلا؟ تُۄں نَۄکراݨی بݨ گئی مَیں لگِّیا گۄلا! کِویں اساں سںگّ ورتِیا چاچِیاں دا ٹۄلا؟ دسّ ماں٬ تیلݨ کی کہِںدّی سی؟ ماں کۄلھ اتِیت دِییاں تہِیاں کھۄلہݨ تۄں سِوا چارا ناں رِہا: تَینُۄں مںگّی وی سی راجے رُۄم شام دی بیٹی! تیرا پِتا جنیذ بادشاہ٬ جد فرماء گِیا رۄہلت (یانی پْراݨ تِیاگ گِیا), فَۄرن ہۄݨی ہلّا کِیتا٬ ذرا ناں دِتّی مۄہلت! سۄنا سُیاہ پلاں وِچّ کر گئی پئی لِکھے دی پھیٹی٬ تَینُۄں مںگّی وی سی راجے رُۄم شام دی بیٹی! ماں دسدی گئی پئی دہُۄد دے پِتا دے فَۄت ہُںدِّیاں ہی اُس دے بھراواں نیں اُنہاں دے راج `تے کبذا کر لِیا٬ تے راجا رُۄم شام٬ دہُۄد نالھ کِیتے آپݨی دھی دے رِشتے تۄں٬ مُکّر گِیا۔ دہُۄد آپݨی ماں تۄں سُݨے آپݨے پِچھۄکڑ دے بھیتاں `چ ہالے گُمّ-سُمّ ہۄئِیا کھلۄتا سی کِہ نو-جنمے بچّے دے پِئۄ اتے تائے-چاچے٬ مںجِّیاں `تے بِراجے نذدِیکِییاں تے باہرۄں آئے مہِماناں لئی٬ بۄتلاں دے ڈٹّ کھۄلہݨ لگّے۔ پِتّلھ دے جگّاں تے گڑوِییاں `چ پاݨی اُچھّالھے مارن لگّا٬ تے اںدّرۄں کلی کِیتے پِتّلھ دے گلاس سںتّری رںگّ `چ رںگّے جاݨ لگّے۔ بۄتلاں٬ ڈھاݨِییاں `چ وٹ گئے مہِماناں دے وِچکار اُتّردِییاں تے پںجّاں کُ مِںٹّاں `چ ہی ادھِّیئۄں تھلّے ہۄ جاںدِییاں۔ ادھّے-پَۄݨے گھںٹّے بائد٬ جدۄں نُۄں دہُۄد آپݨے پِتا دے دۄست٬ شاہ الی نُۄں نالھ لَے کے٬ آپݨی مںگّیتر دے شہِر اپّڑِیا تاں چِگھّی-لا-کے اِکّۄ ساہ پُۄرے دا پُۄرا ہاڑا بنّے مار رہے٬ سٹیج دے بِلکُل نذدِیک بَیٹھے٬ 25-30 وِشیش-سْرۄتِیاں دِییاں بھواں اُتاہاں نُۄں کھِچِّییاں جاݨ لگِّییاں۔ اُنہاں دِییاں لالی-پھڑ-گئیِیاں-اکھّاں `چ دھتُۄرے دے پھُلّ کھِڑن لگّے۔ نشے نالھ بۄجھلھ ہۄئے اُنہاں دے ڈیلے ڈِگُۄں-ڈِگُۄں کرن لگّے۔ اُنہاں دِییاں مُچھّاں دے کُںڈھّ پھرکے٬ تے لفذ اُنہاں دِییاں جِیبھاں `تے تِلکݨ لگّے۔ اُنہاں دے سِر وار وار ہیٹھاں نُۄں جھُکدے تے اِکّ تُݨکا جِہا سِرج کے مُڑ اُپّر نُۄں ٹِکاݨے سِر ہۄ جاںدے۔ کدے اُہ کھبّے-سجّے جھُۄمدے تے تُݨکا وجّ کے پھیر سِدھّے ہۄ جاںدے۔ ساڈے آلھے-دُیالھے ’تُۄں بائی مَیں بائی٬ تے مَیں بائی تُۄں بائی! ’ دی تھتھلائُںدی گھُسر-مُسر٬ مِںٹّاں `چ ہی ’گا … گا … گا … گا٬ با … با … با … با‘ `چ بدلݨ لگّی۔ رُۄم شام دے شہِر پہُںچّے دہُۄد تے شاہ الی نالھ اگّے کی واپرِیا٬ اِہ جانݨ دی اُتسُکتا `چ بھِجّے باکی سْرۄتے٬ پبّاں بھار ہۄݨ لگّے۔ لمّاں پَیںڈا تَیء کرن تۄں بائد٬ شام دے وکت جدۄں نُۄں٬ آپݨے گھۄڑِیاں سمیت٬ شاہ الی اتے دہُۄد٬ دہُۄد دی مںگّیتر دے باغ `چ پہُںچّے تدۄں نُۄں بدھّݨی دی اُہ دھرمشالا وی ہلکے-ہلکے ہنیرے `چ لِپٹ چلّی سی۔ گھُسمُسا ہُںدّے تِیک نو-جنمیں دے تائے-چاچے وی اُلھلھ-اُلھلھ `تے اُتّر آئے۔ دہُۄد دے کِسّے دا اںتّلا چھںدّ ختم کر کے اسِیں جدۄں مائیِکرۄفۄن تۄں پِچھّے ہٹے٬ تاں پْرسںسّکاں دی سںگھّݨی بھِیڑ تاں ساڈے اُدالھے جُڑ گئی سی٬ پْرںتُّۄ رات کٹّݨ لئی سانُۄں ساڈے اُتارے `تے لِجاݨ والھا کۄئی نہِیں سی۔ ہَۄلھی ہَۄلھی پرسںسّکاں دی بھِیڑ وی وِرلی ہۄݨ لگّی۔ خاس مہِماناں نُۄں بۄتلاں تے پکَۄڑِییاں پْرۄس رہے پروارک مَیمبراں `چۄں جِس نُۄں وی اسِیں٬ سانُۄں ساڈے اُتارے `چ چھڈّ آئُݨ بارے بینتی کردے٬ اُہۄ ہی آپݨِییاں گڑُۄںد اکھّاں `چ نشئی اپݨتّ بھر کے تھتھلائُںدا: کۄئی پھِکر نی کرنا جارۄ! رَۄݨکاں لا کے بدھّݨی `چ دھنّ دھنّ کراتی اجّ تاں … ہُݨے چلدے آں تُہانُۄں چوارے `چ شڈّݨ! بائی جی٬ دارُۄ وی مِلھُۄ … تے مِیٹ-مُرگا وی! پہِلاں پَیگّ لائۄ تے کرار `چ آئۄ!

اخِیر پتا نہِیں کِدھرۄں گھر والِیاں دا اِکّ سِیری جگدی ہۄئی لالٹَیݨ لَے آئِیا۔ لالٹَیݨ دے مدھّم جِہے چانݨ `چ دھرمشالھا دِییاں کںدھّاں `چ جان پَیݨ لگّی۔ بلوںتّ نیں اُس نُۄں سانُۄں ساڈے اُتارے `چ پہُںچّائُݨ دی بینتی کِیتی۔ سِیری نیں لالٹَیݨ اِکّ کِلّی نالھ ٹُںگّ دِتّی تے سانُۄں اُس چُبارے ولِّیں لَے تُرِیا جِتھّے ساڈے رات کٹّݨ دا اِںتذام کِیتا ہۄئِیا سی۔ اۄدۄں بِجلی نیں بدھّݨی `چ ہالے آپݨے چرن نہِیں سن پائے٬ اِس لئی سںگھّݨے ہۄ رہے ہنیرے `چ چِکّڑ تۄں بچݨ لئی کںدھّاں دے نذدِیک ہۄ کے تُردے تُردے اسِیں کئی مۄڑ تے کئی چُرستے پار کر گئے۔ اںتّ اسِیں اِکّ پھاٹک دے ساہمݨے کھلۄتے ساں۔ تارِیاں دی لۄء ہیٹھاں اِس پھاٹک دِییاں پھٹِّییاں دھُںدّلھِییاں جِہِییاں نذر آئیِیاں۔ سِیری نیں لکّڑ دی ارل نُۄں جگائِیا تے پھاٹک نُۄں اںدّر ولّ نُۄں دھکّ دِتّا۔ پھاٹک دی چِرڑ-چِرڑ سُݨدِیاں ہی چَۄبارے ہیٹھلے دلان-جاپدے کمرے `چ ’مِمݨ-مِمݨ’ تے ’دگڑ-دگڑ‘ ہۄݨ لگّی۔ مِیںگݨاں دی دُرگںدھّ نالھ ساڈِییاں ناساں `چ شُرُۄ ہۄئی جلُۄݨ تۄں اسِیں سمجھ گئے کِہ اسِیں بکّرِییاں لئی بݨے اِکّ واڑے `چ کھلۄتے ساں۔ بکّرِییاں والھے دلان دے اُپّر٬ کچّی اِٹّ نالھ اُسارے چُبارے `چ جاݨ لئی کھبّے پاسے لکّڑ دی اِکّ پَۄڑی تِرچھے آسݨ `چ کںدھّ نالھ لگّی کھلۄتی سی جِس دا سانُۄں بسّ جھائُلھا جِہا ہی نذر آئُںدا سی۔

-چڑھ جۄ پَۄڑی٬ پَۄڑی ولّ نُۄں ودھدِیاں سِیری بُڑبُڑائِیا۔ –پر چڑھِئۄ بچ کے … وِچالھے اِکّ ڈںڈّا تھۄڑا جِئہا ٹیڈھا اےَ!

مَیں ڈھڈّاں والھا جھۄلھا مۄڈھے `تے لٹکائِیا تے بۄچ بۄچ کے پَیر دھردِیاں پَۄڑی ولّ نُۄں ودھ رہے بلوںتّ دے مگر ہۄ لِیا۔ تُۄمبی نُۄں مۄڈھے `تے لٹکاء کے تے چمڑے دے بَیغ نُۄں اِکّ ہتھّ `چ سمبھّالھدِیاں٬ بلوںتّ نیں دۄہاں ہتھّاں نالھ پَۄڑی دِییاں باہِییاں نُۄں ہلُۄݨا دے کے٬ پَۄڑی دی جکڑ نُۄں پرکھِیا۔ ہَۄلھی ہَۄلھی اُپّر نُۄں چڑھدا بلوںتّ جدۄں وِچکار جِہے اپّڑِیا تاں پَۄڑی دے باںس (باہِییاں) لِف کے ڈۄلݨ لگّے۔ –اجے ناں چڑھِئۄ مُںڈِّئۄ٬ بلوںتّ کمبّدی اواذ وِچّ بۄلِیا۔ –پہِلاں مَینُۄں سِرے `تے جا لَیݨ دِئۄ٬ تے مگرۄں تُسِیں `کلّے-`کلّے آئِئۄ!

سِرے `تے جا کے بلوںتّ نیں پَۄڑی دے سِںگّ آپݨے ہتھّاں `چ پکڑ کے پَۄڑی دی جکڑ مذبُۄت کر لئی۔ –پہِلاں رچھپال نُۄں چڑھا دے٬ بلوںتّ نیں ہُکم کِیتا۔ رچھپال دے سِرے اپڑدِیاں ہی مَیں آپݨی چڑھائی شُرُۄ کر دِتّی۔

سانُۄں تِنّاں نُۄں کۄٹھے `تے چڑھائُݨ تۄں بائد٬ سِیری بۄلِیا٬ -مَیں تاں پھے‘ چلداں بائی!

واگلھے-رہِت کۄٹھے `تے٬ چُبارے دے ساہمݨے کھلۄتِیاں اساں سجّے-کھبّے نذر گھُمّائی۔ آس-پاس دے وِہڑِیاں `چ ہنیرا سی٬ تے سردی ہۄݨ کارن بہُتِییاں اَۄرتاں کھا-پکاء کے اںدّر وڑ چُکِّییاں سن۔ وِرلے-وِرلے تختِیاں دِییاں جھِیتھاں وِچّۄں٬ اںدّر جگدِییاں لالٹَیݨاں دے چانݨ دِییاں لِیکاں جِہِییاں نذر پَے رہِییاں سن۔

بَیغ نُۄں چُبارے دی چُگاٹھ دے پَیراں `چ رکھّ کے بلوںتّ نیں چَۄبارے دے درواذے نُۄں نِرکھِیا۔ پھِر اُہ ہتھّ نُۄں تکھتِیاں اُپّر اَیدھر-اۄدھر پھیر کے درواذے دا کُںڈّا تلاشݨ لگّا۔ ہُݨ اُس نیں آپݨے ہتھّ نُۄں اُپّر ولّ نُۄں تۄر کے٬ چُگاٹھ دے متھّے اُتّے گڈّے کُںڈّے وِچّ فسائی سںگّلھی نُۄں ٹۄہِیا٬ تے رتا کُ ٹٹۄلݨ تۄں بیاد٬ سںگّلھی نُۄں کُںڈّے نالھۄں وکھّ کر دِتّا۔ درواذِیاں نُۄں اںدّر ولّ نُۄں دھکّݨ تۄں مگرۄں اںدّر دے گھُپّ ہنیرے `چ نذراں چۄبھ کے ہُݨ اُہ کمرے دا مُہاںدرا پڑھن دی اسفل کۄشِش کرن لگّا۔ –باہلھا ای `نیرہا اےَ اںدّر تاں ملّۄ! اُہ بُڑبُڑائِیا۔ –ککھّ نی دِسدا!

اںدّر وڑن تۄں پہِلاں اِہ جانݨا ذرُۄری سی کِہ اںدّر کۄئی مںجّا جاں پِیڑھی وی ہَے کِہ نہِیں؛ اگر کۄئی مںجّا ہَے وی تاں اُہ کِہڑے رُخ پِیا ہَے۔ اُہ جھِجکدا-جھِجکدا اںدّر ولّ نُۄں ودھِیا٬ پر کُجھّ پلاں بائد ہی جھٹا-پٹّ باہر آ گِیا۔ مَیں سمجھِیا اُہ چُبارے `چ پسّرے ہنیرے دے چِکّڑ `چ کھُبھّݨ تۄں تْربھک گِیا سی۔ پر باہر آ کے اُس نیں چمڑے دے بَیغ نُۄں فرش تۄں اُٹھائِیا تے اُس وِچّۄں فلَیشلائیِٹ ٹٹۄلݨ لگّا۔ فلَیشلائیِٹ `چۄں چانݨ دی تِکھّی دھار ساہمݨی کںدھّ `تے وجدِیاں ہی چَۄبارا ابھّڑواہے جاگ اُٹھِّیا۔ ساہمݨی آلھے `چ کھلۄتی ادھّجلھی مۄمبتّی نُۄں دیکھدِیاں بلوںتّ نیں فلَیشلائیِٹ نُۄں فرش `تے ٹِکائِیا٬ اتے چمڑے دے بَیغ `چۄں تِیلاں والھی ڈبّی ٹٹۄلھ کے تِیلی نُۄں ڈبّی دے مسالے `تے گھسائِیا۔ مۄمبتّی دے مُۄلۄں ہی گھسمَیلھے جِہے چانݨ’ چ٬ مَیں تے رچھپال ڈردے ڈردے اںدّر ولّ نُۄں ہۄ تُرے۔ بلوںتّ نیں فلَیشلائیِٹ نُۄں کھبّے پاسے نُۄں گھُمائِیا تاں اسِیں تِنّے ہی ٹھٹھمبّر گئے۔ ساہمݨے کِلّی اُتّے ٹںگِّیا منُکھّی کھۄپرِییاں دا اِکّ گُچھّا تے کھۄپرِییاں دے دںدّاں `چ لگِّیا سںدھُّۄر سانُۄں گھُۄر رِہا سی۔ کھۄپرِییاں دے ہیٹھاں اِکّ رںگّبرںگّی ڈۄر `چ رِیٹھڑِیاں ورگے مۄٹے-مۄٹے داݨے پْرۄء کے لٹکائے ہۄئے سن۔ بلوںتّ دے ہتھّ `چ تھِڑکدی فلَیشلائیِٹ دی دھار جِئۄں ہی کھبّے پاسے ہیٹھاں نُکّر `تے ڈِگّی٬ اُتھے لکّڑ دے اِکّ چھے کُ اُںگلھاں اُچّے پٹڑے لاگے٬ سُیاہ دی اِکّ وڈّی ساری ڈھیری ساڈِییاں نذراں ساہویں اُدے ہۄ اُٹھّی۔ نالھ ہی پاتھِییاں دی ڈھیری `تے پِیا اِکّ بھارا چِمٹا میرے تسوّر `چ کڑاک-کڑاک کھڑکݨ لگّا۔ بِلکُل اِہۄ جِہا چِمٹا ہی ساڈا گُیاںڈھی٬ چاچا شیرا٬ وِیروار دی رات نُۄں ’بھُۄتاں کڈھّݨ’ ویلے کھڑکاء کے آپݨے چیلِیاں دِیاں مَۄراں `تے پڑاک-پڑاک جڑِیا کردا سی۔ چاچے شیرے دے چِمٹے دے وار کھا کھا کے دھرتی `تے ڈِگدِییاں چاچے دِییاں چیلِییاں میری کھۄپڑی `چ لیراں مارن لگِّییاں۔ چَۄبارے والھے چِمٹے دے پِچھلے پاسے وی چاچے شیرے دے چِمٹے واںگݨاں ہی رںگّ-برںگِّییاں لِیراں بنّہِییاں ہۄئیِیاں سن۔ فلَیشلائیِٹ ہُݨ پٹڑے تۄں اُپّر ولّ نُۄں اُٹھّی جِتھّے اِکّ وڈّ-اکاری کَیلںڈّر اُپّرلی تسوِیر وِچّ اِکّ کڑاہے اُدالھے کھلۄتے کُہاڑی-دںدّاں والھے جمدُۄت دھرتی تۄں ’نرک‘ `چ دھکّے ’پاپِییاں‘ نُۄں تیل وِچّ تلھ رہے سن۔ جمدُۄتاں دے کڑاہے `چۄں نِکّلھ رہی بھاف نالھ مَیں پسِینۄ-پسِینی ہۄ گِیا۔ نالھ دے کلںڈّر `تے ’پاپی‘ پُٹھّے لٹکائے ہۄئے سن٬ تے کھِچّ کے لمبُّۄترے کِیتے٬ شِکاری کُتِّیاں ورگے آپݨے مُۄںہاں نالھ جمدُۄت٬ لٹکائے ہۄئے ’پاپِییاں‘ دی چمڑی نۄچ رہے سن۔ اگلے کلںڈّر `چ انیکاں ہتھّاں والھی اِکّ کالھی اَۄرت دی تسوِیر وِچّ اَۄرت دے گلھ `چ کھۄپڑِییاں دی مالھا پائی ہۄئی سی تے اُس دے ہتھّاں `چ لہُۄ نالھ نُچّڑدِییاں کِرپاناں تے ٹۄکِییاں پھڑِییاں ہۄئیِیاں سن۔ اُہدے دںدّاں `چ جکڑِیا ہۄئِیا بچّا میری سُرتی `چ مِیاںکݨ لگّا تے اُسدِییاں وراچھاں `چۄں چۄںدا لہُۄ چَۄبارے دی کںدھّ `تے ہیٹھاں ولّ نُۄں سرکݨ لگّا۔ ایس تۄں اگّے کئی کِلِّییاں اُپّر رسِّییاں نالھ بنّہ کے پںچھِّییاں دے پںجّے٬ گِرجھاں دِییاں چُںجھّاں٬ تے اݨپچھاتے چِڑِییاں-جنَۄراں دے پِںجّر لٹکائے ہۄئے سن۔ ایڈِییاں خَۄفناک چِیذاں-وستاں دیکھ کے اسِیں پِچھّے نُۄں ہٹ گئے۔ میرا جی کرے مَیں چھالھ مار کے ہیٹھاں جا ڈِگّاں۔ بلوںتّ نیں فلَیشلائیِٹ سجّے پاسے والھی کںدھّ ولِّیں گھُمائی جِتھّے ڈھِلکڑے جِہے اِکّ مںجّے `تے بَیٹھی٬ کالھے رںگّ دی اِکّ بِلّی پھُرتی نالھ چھالھ مار کے باہر نُۄں دَۄڑ گئی۔ بلوںتّ نیں فلَیشلائیِٹ بُجھائی تے میرے ہتھّ `چ پھڑا دِتّی۔ مَینُۄں آئی کمبّݨی دُۄجِیاں دۄہاں نیں وی بھامپ لئی ہۄویگی۔ چکاچُۄںدھ تے دہِلے ہۄئے اسِیں اہِلّ کھلۄتے ساں۔ آخِر بلوںتّ نیں ہَۄسلا کِیتا تے ڈھِلھکے جیہے اُس واݨ دے مںجّے نُۄں ٹیڈھا کر کے گۄڈے نالھ جھاڑِیا۔ مںجّا مُڑ کے آپݨے ٹِکاݨے `تے آ گِیا۔ ٹھںڈّ تۄں بچݨ لئی درواذے نُۄں بھیڑ کے اساں تُۄمبی نُۄں٬ ڈھڈّاں والھے جھۄلھے نُۄں تے چمڑے دے بَیغ نُۄں کںدھّ نالھ لا کے فرش `تے بِٹھاء دِتّا۔

ہُݨ سِرف اُہ بالڑی جِہی مۄمبتّی جگ رہی سی جِس دے انّہے چانݨ `چ کھَۄفناک کںدھّاں ہۄر ڈرائُݨِییاں ہۄ گئیِیاں۔ –بہِ جۄ مںجّے `تے٬ کہِ کے بلوںتّ درواذے ولّ نُۄں ہۄ تُرِیا۔ –مَیں دیکھداں٬ کی کۄئی ہۄوے ہیٹھاں بکّرِییاں کۄلھے۔

اُہ باہر ہۄئِیا اتے پَۄڑی کۄلھ جھُک کے اُچّی اواذ `چ بۄلِیا: بئی ہَے کۄئی تھلّے!

پر اُس دے بۄل٬ ہیٹھاں کھلۄتے سائیِکل نالھ ٹکراء کے٬ وِہڑے `چ پھَیلری کالھی-بۄلھی چُپّ `چ گواچ گئے۔

–بھُکھّ لگّی آ٬ چھۄٹا رچھپال دھِیمی اواذ `چ بُڑبُڑائِیا۔

-شائِد کۄئی آ ای جاوے رۄٹی لَے کے! بلوںتّ٬ رچھپال نُۄں تسلّی دیݨ لئی بۄلِیا۔ –اۄنا چِر پَے جِیئے مںجّے `تے۔

مَیں تے رچھپال سِرہاݨے والھے پاسے سِر کر کے برۄ-برۄبر لیٹ گئے٬ تے بلوںتّ نیں پَیںد والے پاسے سِر کر کے آپݨِییاں لتّاں میرے اتے رچھپال دے وِچکار وِچھاء دِتِّییاں۔ ساڈے مُۄںہ کۄلھ آ گئے اُہدے پَیراں دی دُرگںدھّ تۄں بچݨ لئی٬ مَیں آپݨا چِہرا اۄس کںدھّ ولِّیں کر لِیا جِہڑی ڈرائُݨے چِتّراں اتے باکی سُیاہ-کھیہ تۄں مُکت سی۔ پلاں `چ ہی ٹھںڈھّ نالھ ٹھُرکدا میرا سرِیر سُںگّڑن لگّا۔ مُکِّییاں بݨ گئے میرے ہتھّ آپݨے آپ ہی اِکّ دُۄجے نالھ جُڑ کے میری ٹھۄڈی نالھ چِمبّڑ گئے٬ تے میرِییاں کُۄہݨِییاں٬ لتّاں دے اِکٹھّے ہۄݨ نالھ اُپّر ولّ نُۄں ودھ آئے میرے گۄڈِیاں نالھ لگّ گئیِیاں۔ سانُۄں ٹھںڈھّ نالھ چاکُۄ واںگُۄں اِکٹھّے ہۄئِیاں نُۄں دیکھ کے بلوںتّ ہِمّت کر کے اُٹھِّیا تے جانوراں دے پِںجّراں والھے پاسے ہۄ گِیا۔ کھُۄںجے ولّ نُۄں ودھدِیاں اُس دے نںگّے پَیراں نُۄں مہِسُۄس ہۄئِیا کِہ لکّڑ دا پٹڑا اِکّ دری اُتّے ٹِکِیا ہۄئِیا سی۔ باہی ہیٹھ ہتھّ پا کے اُس نیں پٹڑے نُۄں اُپّر نُۄں اُبھارِیا تے مںجّے دے آکار دی دری نُۄں کھِچّ کے ساڈے اُپّر وِچھاء دِتّا۔ گھںٹّا٬ ڈیڈھ گھںٹّا مَیں چِتّراں تۄں مُکت کںدھّ ولِّیں دیکھدا رِہا جِتھّے آلھے `چ کھلۄتی مۄمبتّی دُیارا سِرجت پاچھاواں٬ میرِییاں اکھّاں `چ کئی کِسم دے کُںڈّلھ جِہے اُساری جا رِہا سی۔ کُجھّ پلاں بائد ہی٬ دِیواراں `تے لٹکدِییاں کھۄپرِییاں تے ہۄر سمان میری سۄچ نُۄں جھرِیٹݨ لگّے۔ اِنہاں جھرِیٹاں نُۄں من تۄں پاسے کرن لئی مَیں گھںٹّا کُ پہِلاں مُکائی گائِکی بارے سۄچݨ لگّا: تُۄمبی میری کھۄپڑی `چ کھڑکݨ لگّی٬ تے ڈھڈّاں میرے کنّاں `چ ڈُگ-ڈُگاݨ لگِّییاں۔ میرِییاں تِکھّی اواذ `چ لائیِیاں ہیکاں تے سْرۄتِیاں دی خامۄشی دی یاد آئُݨ `تے مَیں مُسکْرائُݨ لگّا۔ گھںٹّا٬ پَۄݨا-گھںٹّا میرا من گائِکی دی یاد وِچّ کھُبھِّیا رِہا۔ پھِر میرِییاں اکھّاں مِچݨ لگِّییاں۔ اکھّاں مِچدِیاں ہی کںدھّاں `تے لٹکدِییاں منُکھّی کھۄپڑِییاں تے جانوراں دِییاں ہڈِّییاں میرے دِماغ `چ اُتھلݨ-پُتھلݨ لگِّییاں۔ کلںڈّراں `چ چِترے٬ کسائیِکھانے `چ لٹکدے بکّرِیاں واںگ لٹکائے ’پاپی‘ تے اُنہاں دی کھلّ لاہ رہے جمدُۄت میرے ذِہن `چ پْریڈاں کرن لگّے۔ جِئۄں جِئۄں میرِییاں اکھّاں `چ نِیںد دے ہُلارے گُۄہڑے ہۄݨ لگّے٬ جمدُۄتاں دِییاں کِرپاناں٬ چھُرِییاں اتے چمّ اُتارن والھِییاں رمبِّییاں اِکّ-دُۄجے `چ وجّ-وجّ کھڑکݨ لگّے۔ پھِر اِکّ دم میرے اُدالھے جمدُۄتاں دا اِکّ بھرواں میلا ہی لگّ گِیا۔ اگلے پلِیں٬ پاتھِییاں `تے لیٹِیا چِمٹا کچّے فرش `تے ایدھر اۄدھر گھُمّݨ لگّا۔ انیکاں ہتھّاں والھی کالھی دیوی دے مُۄںہ `چ وِلکدا بچّا ایدھر-اۄدھر لتّاں-باہاں مارن لگّا۔ منُکھّی سرِیراں اُپّر ٹِکے کُتِّیاں ورگے لمبُّۄترے مُۄںہاں والھے جمدُۄت٬ ’پاپِییاں‘ نُۄں کلںڈّراں تۄں لاہ کے پٹھّے کُترن والھِییاں مشِیناں دے پرنالھِیاں `چ سُٹّݨ لگّے۔ اگلے چھِݨِیں٬ مشِیناں گِڑن لگِّییا تے منُکھّی سرِیر٬ چرہی دِییاں بھرِییاں واںگ مشِین دِییاں چکلھِییاں وِچدی لںگھّݨ لگّے۔ مشِین دا چکّر تیذی پھڑ گِیا تے ماس دے ٹُکڑے اتے خُۄن دے چھِٹّے چار-چُفیرے اُڈّݨ لگّے۔ کُجھّ جمدُۄت ماس دے ٹُکڑِیاں دِییاں ٹۄکرِییاں بھر کے٬ اُنہاں نُۄں وڈّ-اکار چُراں `تے ٹِکائے٬ اُبّلھدے تیل والھے کڑاہِیاں `چ٬ سُٹّݨ لگّے۔ اگلے ہی پل ’کھا لۄ رجّ کے! کھا لۄ رجّ کے!’ دے اواذے اُبھّرن لگّے تے منُکھّی ماس دے ٹُکڑِیاں دا جگّ شُرُۄ ہۄ گِیا۔ اینے نُۄں اِکّ جمدُۄت کُتبمِیناری اکار دا اِکّ وڈّا پہِییا ریڑھ کے میرے ولّ نُۄں لَے آئِیا۔ جمدُۄت نیں مَینُۄں چِڑی دے بۄٹ واںگ آپݨِییاں اُںگلاں `چ ٹُںگِّیا تے بُلڈۄذر دے پہِیئے واںگ رُڑھ رہے کُتبمِیناری پہِیئے دے اگلے پاسے وگاہ مارِیا۔ کُتبمِیناری پہِیئے نیں میرے سرِیر نُۄں جِئۄں ہی درڑِیا٬ میری لیر نِکّلھ گئی۔ بلوںتّ تْربھک کے اُٹھِّیا تے میرے مۄڈھِیاں نُۄں آپݨے ہتھّاں `چ جکڑ کے مَینُۄں ہلُۄݨن لگِّیا۔ پسِینۄ-پسِینۄ ہۄئے میرے چِہرے `تے ہتھّ گھسائُںدِیاں مَے کمبِّیا۔

-کی ہۄئِئَے تَینُۄں؟ بلوںتّ سہِمی ہۄئی اواذ `چ بۄلِیا۔

ڈَۄر بھَۄر ہۄئِیا مَیں دہِشتذدا گالہڑ واںگ سِر ایدھر-اۄدھر گھُماء کے٬ آلھے-دُیالھے نُۄں ارتھݨ لگّا۔

-کِتھّے آں آپاں؟ مَیں بُڑبُڑائِیا۔ –بھُۄت … مَیں ڈُۄںگھے ساہ لَیݨ لگِّیا۔ –بھُۄت دِسدے اےَ مَینُۄں!

بلوںتّ نیں مَینُۄں ہۄر ذۄر نالھ جھںجّۄڑِیا: سُرت کر٬ ڈھۄلا! کۄئی بھُۄت نہی ایتھے! سُرت پھڑ سُرت!

-مَینُۄں تاں ڈر لگدَے٬ مَیں کمبّدی اواذ `چ بۄلِیا۔

ساڈی وارتا لاپ نیں رچھپال نُۄں جگاء دِتّا۔ آلھے `چ مۄم دا چِکّڑ بݨ کے جمّ گئی مۄمبتّی کدۄں دی آخری ساہ لَے کے سدا دی نِیںد سَۄں چُکّی سی۔ اںدّرلے ہنیرے `چ درواذا وجُۄدہِیݨ ہۄ گِیا سی۔ بلوںتّ نیں سِرہاݨِئۄں چمڑے دا بَیغ کھۄلہِیا تے فلَیشلائیِٹ دی سوِچّ نپّ دِتّی۔ فلَیشلائیِٹ دے چانݨ `چ٬ کںدھّ `تے ٹُںگِّییاں کھۄپڑِییاں جاگ پئیِیاں٬ رمبِّییاں والھے جمدُۄت کلںڈّراں `تے سُنّ ہۄ گئے٬ تے چِمٹا آپݨے ٹِکاݨے `تے جا بَیٹھِیا۔ انیک ہتھّاں والھی اَۄرت دے مُۄںہ ٹُںگِّیا بچّا خامۄش ہۄ گِیا۔

-اُٹھّۄ مُںڈِّئۄ! مَینُۄں و`نی نِیںد آئُݨی ایتھے٬ بلوںتّ ڈری ہۄئی اواذ `چ بۄلِیا۔ –میرِییاں اکھّاں `چ وی بھُۄتاں نچّی جاںدِیئَں۔

اسِیں جُتِّییاں پائیِیاں٬ گِلاف `چ سُتّی تُۄمبی نُۄں ہلُۄݨِیاں٬ تے ڈھڈّاں والھا جھۄلھا رچھپال دے مۄڈھے `تے لٹک گِیا۔

چَۄبرِئۄں باہر ہۄئے تاں چارے پاسے سُنّ مساݨ سی۔ پۄلے پَیرِیں اسِیں پَۄڑی ولّ ہۄئے۔ جھۄلے کھاںدی پَۄڑِیئۄں وارۄ واری اُتّر کے سائیِکل دا جِںدّرا کھۄلہِیا۔ ٹھںڈّ نالھ کُںگّڑِییاں بکّرِییاں باہرلے کھڑکے تۄں بیخبر رہِییاں۔ باہرلا پھاٹک رتا کُ چِیکِیا٬ اتے اسِیں سائیِکل سمیت گلھی وِچّ آ گئے۔

-سڑک پتا نی کِہڑے پاسے اےَ٬ بلوںتّ بُڑبُڑائِیا۔ اُس نیں فلَیشلائیِٹ نُۄں گلھی `چ گھُمّائِیا تاں پرلے پاسے سجّے ہتھّ نُۄں مُڑدی اِکّ گلھی نذر آئی۔ اسِیں اُس گلھی ولّ نُۄں مُڑے تاں پںدّراں کُ گھراں دی وِتھّ `تے اِکّ ٹرکّ گھُۄں کردا ساڈے ساہمݨِئۄں سجّے پاسے نُۄں گُذر گِیا۔

-اَۄہ آ گی سڑک ملّۄ! بلوںتّ خُشی `چ بُڑبُڑائِیا۔

سڑک `تے پہُںچّدِیاں اسِیں دۄہِیں پاسِیں دیکھِیا۔ تارِیاں دی پیتلی جِہی لۄء `چ سُتِّییاں دُکاناں دے اَیویں دھُںدّلھے جِہے اکار ہی نذر آ رہے سن۔ ساہمݨے ڈھابے دی بھٹھّی لاگِئۄں ٹھںڈّ نالھ کُںگّڑے کُتِّیاں نیں ہلکی جِہی گھُرر-گھُرر کِیتی تے اُنہاں دِییاں بُۄتھِییاں مۄڑ کے٬ اُنہاں دے گُچھّا-مُچھّا ہۄئے سرِیراں وِچّ گُمّ ہۄ گئیِیاں۔ سائیِکل نُۄں ساڈے پِںڈّ دے رُخ مۄڑ کے٬ بلوںتّ نیں رچھپال نُۄں مُۄہرلے ڈںڈّے `تے بِٹھائِیا۔ اُس دا کھبّا پَیر خُد-باخُد ہی پَیڈل `تے جا ٹِکِیا۔ سجّی لتّ نُۄں گھُماء کے اُس نیں کاٹھی دے اُپّر دی کِیتا۔ سائیِکل جِئۄں ہی رفتار پھڑن لگّا٬ مَیں پلاکی مار کے پِچھلی کاٹھی `تے سوار ہۄ گِیا۔